Jaarferslag 2009

Bestuurssamenstelling

’t Hele jaar beston ’t bestuur út foorsitter Leendert Ferwerda, tweede foorsitter Piet Marra, pinningmeester Geke Postma-Postma, notuliste Ingrid Wijmenga, siktaris Froukje de Jong-Krap en lid Foppe de Vries. D’r is regelmatig fergaderd en tussendeur soa norig overleg weest tussen de ferskillende bestuursleden.

Fastlêgen Bildtse taal

In jannewary kwam Henk Kas met ’t idee om ’t Bildts fan nou en in de toekomst fast te legen. Nadat hier fooroverleg met ’t bestuur over houwen waar, kwam d’r ’n fraag fanút Het Meertens Instituut, dat ondersoek doet naar alle dialekten in Nederland, at de Stichting Ons Bildt metwerke wou an ’t Bildtse part derfan. Twee wat ouwere mânly en twee jongere frôly hewwe metwerkt an ’t ondersoek. De metwerking het d’r in risselteerd, dat d’r ’n opset maakt is deur Henk Kas om ’t Bildts op ’n deskundige wize fast te legen. Dut sil in 2010 feerder syn beslag krije.

Krôbeboeky

In oktober worde ’t deur aigen inset maakte nije krôbeboeky Tien klaine kleutertsys prissenteerd op ’t peuterspeulplak fan St.-Anne. Foppe de Vries, de motor achter dut boeky, syn seunen die’t ok hur inbring maakt hadden en de skryfsters Forina van der Zee, Thalea Drijfhout en Geke Postma waren derbij anwezig. Se lústerden metnander naar ’n ferhaaltsy dat Leendert Ferwerda foorlas. ’t Boeky is fergees anboaden an alle kines fan de peuterspeulplakken en kynderdagopfangen fan de gemeente ’t Bildt en ok binne d’r ’n stikminnig eksimplaren kedo deen an de leegste groepen fan ’t basisonderwiis.

Intussen wort d’r al drok werkt an ’n nije útgave foor 2010, wat as doelgroep kines tussen 4 en 12 jaar krijt.

Bildts woordeboek

Op ôns kursussen Bildts wort gebrúk maakt fan 't Bildts woordeboek. Dos binne d'r kursisten die 't gyn woordeboek hewwe, want de boeken binne al wat jaren útferkocht. Bekind is dat Sytse Buwalda/Fryske Akademy met ’n nij woordebestand doende binne, maar dat ‘t nag flink wat tiid nimme sil foordat dut drukklaar is. Intussentiid het de Stichting Ons Bildt toestemming kregen fan de Fryske Akademy om foor ’t nije kursusjaar ’n stikminnig útdraaien make te laten fan ’t bestaande Bildts woordeboek om te brúkken deur kursisten die’t gyn beskikking over ’n woordeboek hewwe.

Borstbeeld Hartman Sannes

Tidens de opening fan ’t mfs Ons Huis, eand 2008, is deur de saal ’n spaarpot rôndgaan. Hierin kon elke anwezige ’n bijdrage doen foor ’t útfoeren fan ’n langkoesterde hartewîns fan de Stichting, naamlik ’t make laten fan ’n borstbeeld fan Hartman Sannes, dat ’n plakky krije most in ’t Bildts Dokumintasy Sintrum in de bibletheek fan St.-Anne. D’r is doe ’n mooi bedrag geven en ok Henk Kas het ’n royale bijdrage geven. De rest fan ’t ankoopbedrag is út de reserves fan de stichting haald. ’t Bestuur het besloaten ’n mooi beeld make te laten en het kontakt opnommen met Frans Ram, bekind kûnstner. Ram had foto’s norig en ’t het nagal wat speurwerk weest om mooie foto’s fan Sannes boven water te krijen. Met de help fan Douwe Zwart is dut slaagd en Ram is an ‘e slag gaan. ’t Ontwerp worde goedkeurd deur ’t bestuur en goaten fan brons. Tidens de jaarfergadering fan 2010 sil ’t ontbloat worre.

Inspraak kemissyfergadering Bildtse plaknamen

Hoewel de Stichting him niet doende hout met poalityk, fon ’t bestuur ’t dos fan groat belang in te spreken in de kemissyfergadering over ’t fastlêgen fan de taal werin de Bildtse plaknamen fastlaid worre souden (Bildts, Minnertska Frys). Froukje de Jong noemde de stichting even ’t geweten fan ’t Bildt. D’r waar deur de raad naamlik in ’t ferleden bewust koazen foor in de toekomst Bildtse straatnamen, d’r is op de prevînsy met súkses druk útoefend om alle waternamen in ’t Bildts fast te legen en ok foor ’t plak Nij Altoenae is koazen foor de Bildtse form (ned: Nieuw Altena). ’t Foorstel fan Burgemeester en Wethouwers waar om de plaknamen offisjeel met de Nederlânse spelling fast te legen. Froukje de Jong het de raadsleden wezen op hur aigen inkônsekwînsy in deuzen. Der wer’t de gemeente plait dat ’t Bildt ’t Bildt blive mot en d’r andacht is foor de Bildtse taal wer’t ’t maar kin, kwam ‘t ’t bestuur núvver an dat d’r soa met de plaknamen omgongen worde. Doel waar om de raadsleden nag ’s goed nadinke te laten over hur beslissing en dat is ok gebeurd. Derbij het de stichting ’t laten en infloed prebere út te oefenen op de úteandlike raadsbeslissing is d’r niet weest.

Week fan de geskiedenis

Foor ’t tweede jaar achternander hewwe ’t Bildts Dokumintasysintrum en de Stichting Ons Bildt ’n aktiviteit organiseerd in ’t kader fan de week fan de geskiedenis. In 2009 waar ’t lanlike thema “Oorlog en vrede”. D’r is koazen foor de fertoaning fan de deur Henk Penninga, die’t op Mooie Paal weund, maakte film ”Ien fan ús” werbij ’t de út Minnertska ôfkomstige femily Zoodsma en de Dúste gastfemily wer’t Zoodsma na syn fertrek út ’t konsintrasykamp opfongen worde sintraal staan. De film is op ‘e overdâg fertoand in de bibletheek fan Minnertska, op ‘e aven in mfs Ons Huis in St.-Anne. Hoewel de belangstelling niet overdadig groat waar, waren de anwezigen dos och soa betrokken bij alles en worde d’r heel bot napraat over aigen erfarings en die fanút de overlevering. D’r kin weromsien worre op weer ’n súksesfol projekt dat in 2010 syn ferfolg krije sil.

Kaatsboeken

In maai 2009 gong de kantine fan De Waaie ferloren deur ’n brând. D’r worden al gau allegaar aksys opstart om sinten foor de herbou en de inrichting bijnander te fandelen. De Stichting het ok syn steentsy hieran bijdroegen en alle nag beskikbere kaatsboeken an de kaatsferening geven. Die worre nou, met ’n anfulling fan de lêste jaren, ferkocht.

Op ‘e Raad in De Bildtse Post

In 2009 is d’r weer ’n spesjale tweede edisy fan Op ‘e Raad ferskenen as bijlage in De Bildtse Post. ’t Bestuur het de indruk, dat dut posityf útfâlt en dat de edisy goed lezen wort. Derom sil-y ok in 2010 weer soa ferskine.

Foardrachtskriich

Ok in 2009 is d’r deur de Stichting Ons Bildt ’n priis beskikber steld foor ’t best foordroegen gedicht tidens de Foardrachtskriich. Deurze foordrachtswedstryd foor ’t basisonderwiis wort alle jaren houwen in oktober in Froubuurt. Winner in 2009 waar

Hinnegebitten

D’r is foor ’t oversetten en korrizjeren fan tekst meer as in ’t resinte ferleden ’n beroep deen op de Stichting. D’r is ’n teneelstik en overset, ’n eenakter en ’n revú korrizjeerd, teksten foor femilyberichten, fertaalwerk foor de prevînsy Fryslân, de gemeente ’t Bildt en nag ’n heel prot ânderen.
Feerder waar de Stichting ferteugenwoordigd op Lammetsymet en tidens de in augustus deur en foor alle huurders fan ’t mfs Ons Huis organiseerde Bildtse Uitmarkt waar ’t open huus in ’t kantoor fan de stichting.
Op saterdeg 26 septimber waar de Stichting Ons Bildt útnoadigd hur te prissenteren in ’t Stadhuus fan Luwt, wer’t in ’t kader fan de Europese Dag Minderhydstalen ’n open dâg organiseerd worde. Ferskaidne organisasys die’t hur doende houwe met taal en taalbelaid waren ferteugenwoordigd en ok foor ’t werk fan de Stichting Ons Bildt waar goeie belangstelling. Ok worden d’r onderling kontakten laid.
Froukje de Jong het de Stichting ferteugenwoordigd op ’t kongres over minderhydstalen dat in septimber in Luwt organiseerd worde in De Harmonie. Se het der workshops en diskussyrondtes folgt en met ferskaidne instânsys kontakt laid.
Foor de baide kursussen Bildt bleek soafeul belangstelling te wezen, dat de kursisten niet genog plak hadden in ’t kantoor. Derom is d’r útweken naar ’n groatere rúmte fan ’t mfs Ons Huis.

Ferteugenwoordigings

De Ried foor de Fryske Beweging wil graag de bânden anhale. Froukje de Jong ferteugenwoordigt de Stichting nou in De Ried.
Ok het de Stichting ’n aigen kwaliteitssit in de Kulturele Raad ’t Bildt die’t infuld wort deur Foppe de Vries.
Met ’t Dokumintasysintrum wort regelmatig overlêg foerd over hoe’t wy metnander saken oppakke kinne.
Sont 2008 ferteugenwoordigt Froukje de Jong de Stichting bij ’t Europees Buro Lytse Talen.
Bij de werkgroep die’t him op ’t Bildt doende hout met ’t projekt Waddenwandelen, ’n ferfolg op de eerder “Oude Paden/Nieuwe Wegen” is Aldert Cuperus de ferteugenwoordiger.

Subsidy

De gemeente geeft de Stichting Ons Bildt jaarliks ’n waarderingsubsidy.
De prevînsy kint de Stichting jaarliks ’n subsidy toe op basis fan de indiende produktbegroating. Fral fan de prevînsy is d’r ’n prot waardering foor ’t werk dat de Stichting doet en wy worre regelmatig as foorbeeld noemd foor andere organisasys. Wy binne och soa wiis met dut soort skouderkloppys. Begûnstigers

’t Tal begûnstigers fan de stichting is ok in 2009 stabyl bleven. Der is ’t bestuur heel tefreden met, want d’r binne wel sifers fan andere organisasys bekind die’t minder roaskleurig binne. Wel blyft de sorg, dat de leeftyd fan de meeste begûnstigers frij hoog is en is d’r op ferskillende wizen andacht foor de werving fan nije begûnstigers.

Toekomstplannen

Wînsen en plannen binne d’r nag genog en dut geeft ’t bestuur útdaging om ok foor de toekomst skerp te bliven. Leendert Ferwerda is doende met ’t maken fan ’n boeky over 65 jaar befrijding op ’t Bildt, wat in de loop fan 2010 ferskine sil. Ok is d’r met de Afûk kontakt weest over de mooglikheden fan ’t opstarten fan ’n kursus Bildts fia internet as anslútting op Edufrysk. Fan de kant fan ’t basisonderwiis is hier ok fraag na. Met ’t nije gemeentlike taalbelaid, mot d’r in de toekomst op elke skoale weer ’n leerkracht weze die’t Bildtse taalles geve kin. Dut idee sil dan ok in 2010 feerder útwerkt worre en dan sil bekeken worre of ’t haalber is.

De siktaris

Nijs fan ‘t HPP

Informasy over werksemheden Historise Perselen Projekten (HPP) en HISGIS Sytse Keizer, lid fan de werkgroep HPP, nou onderbrocht bij Stichting Ons Bildt, bringt ôns met de folgende informasy op 'e hoogte fan de HPP- werksemheden, der't ok Douwe Zwart fan 't Oud Archief fan de gemeente 't Bildt an metwerkt.

Korreksy fan bestaande informasy en nije infoer Statenregister 1737, kadaster 1832 en Stimkohier 1738 foor 't Historisch Geografisch Informatiesysteem (HISGIS) Fryslân. Kadastrale dorp St.-Jabik:
- De norige bestaande en al op internet – HISGIS staande digitale
- gegevens ut ’t stimkohier (1738) , statenregister (1737) en kadaster 1832 binne korrizjeerd.
- Ok binne de nag resterende gegevens (op pepier) nakeken. ’t Foornimmen is om foor 1 augustus fan dut jaar ’t komplete bestand fan St.-Jabik foor 't HISGIS an te leveren.

Kadastrale dorpen Froubuurt en St.-Anne.
Wij hewwe 't foornimmen om ok fan deuze dorpen de gegevens út de al noemde bronnen nag dut jaar (2010) an te leveren, soadat dan de nag witte flekken op ’t Bildt in ’t HISGIS allegaar 'lichtblau' worren binne. At dut klaar is wille wy graag in samenwerking met de Fryske Akademy in aigen huus ’n presintasy/demonstrasy fan 't HISGIS geve, bijgelyks op de jaarfergadering fan de Stichting Ons Bildt in 2011.
Geometrise korreksy kaarten - kadaster 1832, nou is 20 % klaar. 't Gaat hier om 't bewerken fan digitale kadasterkaarten (Minuutplan), soadanig dat se 1 op 1 met de bestaande kadasterkaarten te fergelikenen binne. De werkgroep HPP het dut al deen met de Statenkaarten 1737 en al impleminteerd in ’t HISGIS: www.hisgis.nl
Prekadastrale atlas Fryske Akademy – ’t Bildt:
De Fryske Akademy is doende (weest) met de samenstelling fan de Prekastastrale Atlas foor 't Bildt. De stand fan saken is op dut momint fan skriven niet bekind.

Edubildts

Ingrid Wijmenga en Froukje de Jong binne begin desimber foor ’n gesprek met Willy van der Meer bij de Afûk weest. ’t Frise taalprogramma fia internet Edufrysk draait nou 3 jaar en wy wouden wete wat d’r mooglik is foor ’t Bildts op dut stoit. D’r ’n heel poasityf gesprek weest. D’r is technys al heel wat mooglik, alleen mot d’r ’n flinke groep frijwilligers socht worre om metnander de lessen hannen en foeten te geven. Se kregen ’t adfys op eerst ’n pâd út te stippelen wat op ’t internet te setten angaande Bildtse taalkursussen.

’t Mot fan ’t begin ôf antreklik weze foor de gebrúkker, dat betekent dat d’r drekt ’n flinke ferskaidenhyd an onderwerpen op komme mot. Der kinne je in ferskillende richtings bij dinke. D’r mot regelmatig wat nijs op komme om de gebrúkker intresseerd te houwen.Je hoeve niet alleen te dinken an ’t brúkken fan de Bildtse taal, maar fral foor in ’t búttenlând weunende Bilkerts of kines fan Bilkerts om ferens kinne je ok dinke an ’t brúkken fan Bildts/Frys/Nederlâns/Ingels naast nander. Ok de Bildtse geskiedenis kombineerd met taal sil der och soa neskierig foor weze. Ok filmpys blike och soa goed bekeken te worren deur de gebrúkkers.

D’r sil ferskillende nivo’s anboaden worre motte foor basisskoalen/pubers/onderwiis/andere Bildts intresseerden. De gebrúkkers hewwe ok kontakt ondernander fia ferskillende kontaktprogramma’s en dat blykt ok ’n prot belangstelling te hewwen. De begelaiding sil lope motte fia de Afûk, die’t foor alles ’n kostenplaatsy opstelle kin. De kosten sille in de anloop hoger worre dan later, omdat alle teksten deur de Bilkerts maakt worre en ok op de site plaatst worre kinne. Hille van Mourik is op dut stoit de man die’t de technise begelaiding doet, de Afûk het ’n helpdesk beskikber wer’t onder andere Sito Wijngaarden bij werkt.

De Stichting Ons Bildt sil de ideeën feerder útwerke en aktyf an ‘e slag gaan met ’t idee om over ’n paar jaar ’n kursus Bildts/Bildtse geskiedenis soawel aktyf in de form fan lessen in ‘e kursusrúmte as fia ’t al goed inburgerde medium internet an te bieden. Wy binne d’r wis fan, dat d’r foor baide wizen fan anbieden interesse weze sil en dat dut ’n hele goeie kans is om ok foor de toekomst foldoen te kinnen an de fraag fan ôns kursisten.

In de loop fan dut jaar, soadra d’r ‘n goed plan is, sille d’r mînsen benaderd worre om ’t tegaar met anderen ’n werkgroep te formen, werin elk syn/hur aigen taak krijt.

Bildts woordeboek

Al jaren prebeert de Stichting weer ’n herdruk fan ’t Bildts woordeboek foornander te krijen. D’r wort deur de Fryske Akademy nag altyd werkt an ’n ferbeterde fersy hierfan, maar die is nag niet klaar. Wanneer dat wel ’t gefal weze sil, wil en kin de Akademy gyn antwoord geve. Wel is ’t soa, dat wy foor de kommende kursussseisoen fia Sytse Buwalda kopieën make mâge fan ’t bestaande woordeboek. Deuze sille alleen beskikber weze foor de kursisten. Soadra d’r meer informasy komt of ’n kompleet nij woordeboek, sille wy der útteraard informasy over geve.